© 2018 Sosyaledebiyat.com

  • SE Facebook
  • SE Twitter
  • SE Instagram
  • SE - Youtube

Erkek Feminist Olur mu?



Olurrr, olurrr bal gibi olur. Ben demiyorum, vikipedi diyor. 8 Mart Dünya Kadınlar Günü için araştırma yaparken farklı bir açıdan bakayım dedim. 'Feministler Listesi' başlıklı yazıda erkekler de olduğunu gördüm ve bu listeyi araştırdım.


Bugüne kadar 8 Mart'a hep kadınlar açısından bakıldı, öncü kadınlar, mesleklerindeki ilk kadınlar, aktivist kadınlar konuşuldu. Peki, ya bu oluşumdaki erkekler? Hep göz ardı edildi. Oysa konuya gerçekçi bakarsak hareketin başladığı dönemde kadınlara, kadın haklarına, eşitliğe inanan erkekler olmasaydı kadınları destek olmasalardı bugünlere gelmek daha zor ve geç olurdu. (Hoş bugün de nereye gelindi tartışılabilir. Bu kadar kadına şiddet ve kadın cinayetleri varken…)


Baktığım bu liste; dönemsel ve doğum tarihine göre sıralanmıştı, ben de sırayı bozmadan adı geçen kişileri araştırdım. Bakalım bu "Feminist Erkekler" kimlermiş?


· Balarama Dasa; Hintli Odia şairi (1472). Odia edebiyatındaki 5 büyük şairden biriydi. Jagamohana Ramayana olarak da bilinen Odia Ramayana'yı yazdı. Feminizm'in Hindistan'a ilk girişi…


· Heinrich Cornelius Agrippa; Alman hekim, hukuk uzmanı, asker, ilahiyatçı ve yazardı (1486 - 1535). Declamatio de nobilitate et praecellentia foeminei sexus adlı kitabı yazdı, kadınların teolojik ve ahlaki üstünlüğünü telaffuz eden bir kitaptı.


· François Poullain de la Barre; yazar, rahip ve Kartezyen filozoftur (1647 - 1723). Kartezyen ilkeleri feminist düşünceye uyguladı. Barre, Kartezyeni 'kadın sorunu' için kullandı ve kadına karşı adaletsizliği ile kadın durumunun eşitsizliğini kınayan birçok sosyal felsefe metni yazdı. Yaşadıkları ayrımcılığa karşı ve kadınlar ile erkekler arasındaki toplumsal eşitliğin savunucuları arasında yer aldı.


· Marquis de Condorcet; Fransız filozof ve matematikçi (1743 – 1794). Liberal ekonomi, anayasal hükumet, parasız ve eşit kamu eğitimi, kadınlar ve tüm ırklardan insanlar için eşit hakları destekleyen düşünceleriyle Aydınlanma Çağı ve Aydınlanma rasyonalizminin ideallerini somutlaştırmıştır. Comte'nun ortaya koyduğu 3 Hal Yasasına fikir ve ilham sağlamıştır.


· François Marie Charles Fourier; Fransız ütopik sosyalist ve filozof (1772 - 1837). Günümüz akademisyenleri feminisme kelimesini 1837 yılında Fourier'in türettiğini söyler. Fourier, 1808'de kadın haklarının genişletilmesinin bütün sosyal ilerlemenin ana ilkesi olduğunu iddia etti.


· Francis Hutcheson; İrlandalı filozof (1694 – 1746). İskoç aydınlanmasının en önemli kişilerden biridir. Ayrıca, Glasgow Üniversitesi'nde Adam Smith'in hocalığını yapmıştır. Özellikle de Adam Smith ve David Hume’un üzerinde etkili olmuştur.


· Francisco de Miranda; General olarak bilinen Sebastián Francisco de Miranda Venezüella askeri lideri ve devrimciydi(1750 - 1816). Simon Bolivar’ın öğretmeni olarak tanınan General Miranda, ülkesinin bağımsızlık savaşını başlattı. Miranda, Aydınlanma Çağından kaynaklanan ve bütün Atlantik Devrimlerini etkileyen genel siyasi ve entelektüel iklimde zamanının üç önemli tarihsel ve siyasi hareketine katıldı: Amerikan Devrim Savaşı , Fransız Devrimi ve İspanyol Amerikan bağımsızlık savaşları . Bu süre zarfında deneyimlerini 63 ciltlik dergisinde anlattı. Kadınların eğitimi için hırslı bir savunma yayınladı.


· Thomas Thorild, İsveçli şair, eleştirmen, feminist ve filozoftur (1759 - 1808). Kadın haklarına erken desteği ile dikkat çekti. 1793 tezinde Om kvinnokönets naturliga höghet'te toplumsal cinsiyet eşitliğini savundu.


· Jules Allix, Paris Komünü'ne bağlı feminist, sosyalist ve eksantrik bir mucitti (1818 - 1897). Komünde kadın haklarını vurgulayan komünist olmayan bir sosyalist görüşe sahip olan "Comité des Femmes de la Rue d'Arras" ın yaratılmasına ilham verdi. Karısı ile Kadınlar Birliği'ni kurdu.


· Qasim Amin (Kasım Emin); kadın hakları savunuculuğuyla tanınan Mısırlı yazar (1863-1908). Mısır toplumunda kadın haklarının ilk savunucusu… Emin, toplumsal bozulmanın asıl sebebinin ahlaki çöküntü olduğunu ileri sürmüştür. Ona göre aile toplumun temeli olup toplumun ıslahında kadının çok önemli bir yeri vardır. Ancak Doğu toplumlarında kadın bu görevi yerine getirecek eğitimden yoksundur. İslam dini kadının durumunu iyileştiren hükümler getirmiş ancak Müslümanlar bu hükümlere uymamış, güçlüler zayıflara, erkekler kadınlara tahakküm etmiştir. Emin,

kadın hakları konusunda görüşlerini dini delilleri de kullanarak ortaya koymuştur.


· John Goodwyn Barmby; İngiliz Viktorya dönemi ütopik sosyalisti idi (1820 - 1881). O ve karısı Catherine, Robert Owen'ın 1840'larda radikal Unitarian Hıristiyanlık akımına geçmeden önce etkili destekçileriydi. Her ikisi de sadık feministler olarak itibar kazanmışlardı ve kadınların oy kullanma hakkının Çartist hareketin taleplerine eklenmesini önerdiler.


· José Batlle y Ordóñez; reformlarıyla modern Uruguay refah devletini kuran Uruguaylı bir politikacıydı (1856 - 1929). 1886'da El Dia adlı bir dergi yayınlamaya başladı. Demokratik cumhuriyeti savundu. Uruguay Senatosu Başkanı olarak görev yaptı. Laikliği savundu. Boşanma kanunları çıkarttı. Ücretsiz lise eğitimini onayladı ve ülke çapında daha fazla lise kurdu. Üniversite kadınlara da açıldı ve kayıt ülke çapında arttı.


· August Bebel; Alman sosyalist politikacı ve gazeteci-yazar (1840 - 1913). Almanya'da "sosyal demokrat" siyasi hareketin önde gelen fikir babaları arasında kabul edilir. Birçok yapıtları yanında en önemlisi "Kadın ve Sosyalizm"dir.


· Henry Browne Blackwell; ABD'nin sosyal ve ekonomik reform savunucusuydu (1825 - 1909). Cumhuriyetçi Parti ve Amerikan Kadına Suffrage Derneği'nin kurucularından biriydi. Woman's Journal'ı 1870 yılında Boston, Massachusetts'te Lucy Stone ile birlikte yayınladı. 1837 Amerikan Kadınlarının Kölelik Karşıtı Konvansiyonuna katıldı. Blackwell'in kardeşlerinin en tanınmışı, ABD'de tıp diploması alan ilk kadın olan Elizabeth Blackwell (1821-1910) idi. Evlilikte eşitliği savundular. Blackwell, kadın oy hakkının politik olarak uygun olduğunu savundu.


· William Henry Channing, Amerikalı Üniteryan din adamı, yazar ve filozof (1810 - 1884). ABD'de sosyalist hareketin liderliğini yaptı. Channing kadının hakları hareketinin ilk yıllarında aktif olarak yer aldı. Milli Kadın Hakları Merkez Komitesine atandı ve Milli Kadınlar Hakları Sözleşmesini imzaladı. Channing, kadınlara hukuki eşitlik ve oy hakkı için kampanya başlattı.


· Friedrich Engels; 19. yüzyıl Alman politik filozof (1820 - 1895). Karl Marx’la beraber Komünist Manifesto’yu (1848) yazarak komünist kuramın geliştirilmesinde önemli bir rol aldı. Engels, 1848 devriminin önderiydi. Tek eşli evliliğin erkeklerin kadınlar üzerinde baskı kurmak için ortaya attığı tek taraflı bir yalan olduğunu söyleyerek Feminist kuramın kurucularından sayılmaktadır. Bu bağlamda komünist kuramı aileyle ilişkilendirerek, erkeklerin kadınlar üzerindeki hakimiyetinin tıpkı kapitalist toplumlarda burjuvazinin işçi sınıfı üzerindeki hakimiyetine benzediğini iddia etti.


· Marion Coates Hansen; İngiliz feminist ve kadın oy kullanma kampanyası yapan, militan Kadın Sosyal ve Siyasi Birliği'nin ilk erkek üyesi ve 1907 yılında Kadın Özgürlüğü Birliğinin kurucu üyesiydi (1870 - 1947). 1906 genel seçimleri için kadınların oy kullanmaları için çalıştı. nsbury, 1914 öncesi dönemde kadın hakları için en güçlü savunucularından biri oldu.


· Thomas Wentworth Higginson; Amerikalı Unitarian bakanı, yazarı, kölelik karşıtı ve askerdi (1823 - 1911). İç Savaşın ardından Higginson; hayatının geri kalanının çoğunu özgür insanların, kadınların ve diğer haklarından mahrum edilmiş insanların hakları için savaşmaya adadı. Higginson, İç Savaş'tan önceki on yıl boyunca kadın haklarının önde gelen erkek savunucularından biriydi. 1853'te kadınların yeni anayasanın onaylanması için oy kullanmasına izin verilmesini isteyen bir dilekçeyi destekledi.

"Kadın ve Dilekleri", "Kadınlar Alfabeyi Öğrenmeli mi?" gibi makaleler yayınladı. Haksız evlilik yasalarını protesto ederek basına "Evlilik Protestosu" adlı yazı yazdı. Stone ile birlikte 1858 yılında Kadın Hakları Almanak'ı derledi ve yayınladı. Cinsiyetler arasında gelir eşitsizliği üzerinde durdu. 1858'de "Tutarlı Demokrasi: Kadınlar için Seçmeli Franchise. Tanınmış Erkeklerin Yirmi Beş Tanıklığı" derledi ve yayınladı. 1854'te Ulusal Kadın Hakları Merkezi Komitesinin üyesi oldu. 1870 yılında kurulan Kadın Gazetesinin onur editörlerinden biriydi ve on dört yıl boyunca ön sayfa sütununa katkıda bulundu.


· Laurence Housman; İngiliz oyun yazarı, yazar ve illüstratördü (1865 - 1959). Yüze yakın yayınlanmış eseri olan üretken yazarın eserleri, sosyalist ve pasifist broşürlerden çocuk hikâyelerine kadar her türlü edebiyatı kapsıyordu. Kendini adamış bir sosyalist ve pasifistti ve 1907'de Henry Nevinson ve Henry Brailsford ile Kadınların oy kullanma ligini kurdu. 1909'da Laurence ve kız kardeşi Clemence, Kadınların Sosyal ve Siyasi Birliği ve Kadın Özgürlüğü Ligi ile yakın işbirliği içinde çalışan bir sanat ve zanaat topluluğu olan Suffrage Atelier'ı kurdu. Kadınların oy hakkı için çalıştı.


· Kang Youwei; Çinli filozof ve politikacı (1858 - 1927). Aynı zamanda tanınmış bir hattat ve geç Qing hanedanının önde gelen politik düşünürü ve reformcusu oldu. Kang, siyasi sınırlardan arınmış ve tek bir merkezi hükumet tarafından demokratik olarak yönetilen ütopik bir gelecek dünyası önerdi. Geleneksel Çin aile yapısına son verme arzusu onu Çin'de kadınların bağımsızlığının erken savunucusu olarak tanımlıyor. Kang, erkekler ve kadınlar arasında eşitliğe inanıyordu ve kadınların erkeklerin yapabildikleri her şeyi yapmasını engelleyen hiçbir sosyal engel olmaması gerektiğine inanıyordu.


· John Stuart Mill, İngiliz filozof, politik ekonomist, parlamento üyesi ve devlet memuru (1806 - 1873). 19. yüzyılın önemli liberal düşünürüdür. Mill’in bireyi esas alması, rekabet serbestisini savunması gibi düşünceleri klasik iktisadi düşüncenin devamı iken, gelir bölüşümündeki eşitsizliklere değinerek önerdiği, ücret sistemi, arazi rantları ve mirasa yönelik sosyal ıslahat programı ve cinsiyet eşitliğini konu alan çalışmaları daha çok sosyalist düşünceye özgü bir nitelik taşımaktadır.


· Wendell Phillips; Amerikalı siyasetçi, avukat (1811 - 1884). Amerikalı Kölelik Karşıtları Derneği'ne katıldı. Phillips, İç Savaş sonrası hızlı sanayileşme döneminde yaşamını emekçilerin yaşam düzeylerinin iyileştirilmesine adadı. Tüm emekçilerin ücret köleliğinden kurtulmaları, eşit gelir dağılımı, sekiz saatlik iş günü, sendikalaşma hakkı gibi talepler çerçevesinde propaganda çalışmalarını sürdürdü. Ayrıca kadınlara oy hakkı, ölüm cezasının kaldırılması gibi çeşitli toplumsal reformların savunuculuğunu yaptı.


· Jyotiba Phule olarak da bilinen Mahatma Jyotirao Govindrao Phule; Hintli bir sosyal aktivist, düşünür, kast karşıtı sosyal reformcu ve yazardı (1827 -1890). Çalışmaları dokunulmazlığın ve kast sisteminin ortadan kaldırılması ve kadınların kurtuluşu gibi birçok alana yayıldı. 1848'de Hakikat Arayanlar Derneğini kurdu. O ve karısı, Hindistan'da kadın eğitiminin öncüleriydi. Çoğunlukla kadınları ve düşük kast insanlarını eğitme çabalarıyla bilinir.


· Frederick Douglass; köleliğin kaldırılması için mücadele vermiş reformist, konuşmacı, yazar (1818 - 1895). Zenci bir köle kadınla, onun beyaz "efendi"sinin oğlu olan Douglass, kendisi de bir köleydi. 1838 yılında kaçarak, köleliğe karşı bir kampanya başlattı. North Star adında bir gazete çıkararak, gerek ABD'nde gerekse birçok dış ülkede sayısız konferanslar verdi. Kadın hakları hareketinin de destekçisiydi.


· Alan Alda; Amerikalı oyuncu, yazar ve eylemci (1936). M*A*S*H (1972-1983) adlı savaş dizisinde Hawkeye Pierce karakterini canlandırmış olan Alda'nın altışar Emmy ve Altın Küre ödülü bulunmaktadır. 70'lerde, feminizm tartışmalarında adı her zaman öne çıkan bir ünlü erkek vardı: Alan Alda. O zaman feminizm, çoğu Amerikalı erkek tarafından şüphe ile karşılanıyordu. Öncü bir feminist olan Alda, kadınların eşitliğini savundu. Alda, Eşit Haklar Değişikliği için savaşarak manşetlere çıktı. Çeşitli kadın hakları komisyonlarında görev aldı, özellikle kadınların eşit ücret alması için çalıştı.


· Hamid Umar Dalwai, Hindistan Maharashtra'da sosyal reformcu, düşünür, aktivist ve Marathi dil yazarıydı (1932 - 1977). Hint Sosyalist Partisi'ne katıldı, ancak kendisini Müslüman toplumda, özellikle kadın hakları ile ilgili sosyal reformlara adamak için ayrıldı. Dalwai, dindar laik az sayıda insandan biriydi. Hamid, Müslüman cemaatte özellikle kadınlara yönelik kötü uygulamaların reformu için çalıştı. Mağdur olan birçok Müslüman kadının adalet kazanmasına yardım etti. Hakları için savaşmak üzere Mantralaya'da düzenlediği Müslüman kadın yürüyüşü eşi görülmemiş bir olaydı.

· Tahar Haddad, (1899 - 1935) Tunuslu yazar, bilgin ve reformcuydu. Haddad feministti. 1930 yılında Şeriat ve Toplumdaki Kadınlarımız kitabında kadınlara yönelik genişletilmiş hakların savunulduğunu ve o sırada İslam'ın yorumlarının kadınları engellediğini söyledi.


Editör: Damla Güler Öztürk