EDEBİYAT TAKVİMİ 11-17 ŞUBAT


BUGÜN DOĞANLAR

Abraham Lincoln, Amerikalı siyasetçi, devlet başkanı, hukukçu. Amerika Birleşik Devletlerinin 16. başkanı ve Cumhuriyetçi Partinin ilk başkanıdır. Lincoln, Amerikan İç Savaşında Amerika Konfedere Devletleri'ne karşı büyük bir galibiyet elde etti. Ülkenin birliğini korudu ve köleliği bitirdi. Doymak bilmeyen okuma isteğiyle kendi kendisini eğitti. Amerikan ve İngiliz tarihiyle ilgili birçok kitap okudu. Lincoln, John Wilkes Booth adında aşırı Güney taraftarı bir aktör tarafından suikast sonucu 15 Nisan 1865 tarihinde öldürüldü. Lincoln suikast sonucu öldürülen ilk ABD başkanı oldu. Tarihsel değerlendirmelerde en iyi ABD Başkanları'ndan biri olarak kabul edilir. Kitaplarından Bazıları: Gettysburg Konuşması, Bu Birilerini İlgilendirmeli, Speeches And Writings 1859-1965, Bixby Letter, Proclamation of Amnesty, Collected Works, The Suicide's Soliloquy…

Doğum tarihi: 12 Şubat 1809, Hodgenville, Kentucky, ABD

Suikaste uğradığı tarih ve yer: 15 Nisan 1865, Petersen House, Washington, DC, ABD



Georges Joseph Christian Simenon, Fransızca yazmış Belçikalı yazar. Kahramanı dedektif Maigret olan polisiye romanlarıyla tanınır. Yaklaşık 450 eser vermiş olan Simenon, dedektif Maigret romanlarıyla 550 milyon okuyucuya ulaştı. 15 yaşlarında gazeteciliğe girdi, 18 yaşında Orges Sim takma adıyla ilk romanını yayımlattı: Kemerli Köprüde 1921. Yaşamı boyunca çeşitli takma adlar kullandı (Germain dAntibes, Christian Brulls, Gom Gut, Jean du Perry ; gibi 17 değişik imza). Genellikle polislik olayları içeren, izlenmesi hem kolay, hem meraklı, sürükleyici, halk için olmakla birlikte bayağılığa düşmeyen pek çok eser üretti (200’ü bulduğu saptanmıştır). Bu yolla hem ün kazandı, hem varlık sahibi oldu. 1930 sonrasında polis romanı türüne hem insanca bir derinlik kazandıran, hem edebiyat değeri olan dizilerine sevilen sayılan inanılıp güvenilen Komiser Maigret tipini kattı. Ruh çözümlenmeleri inandırıcı, olayları hızlı ve düşündürücü, entrikası sağlam, konunun çözümlenmesi doyurucu olan bu değerli ürünleri inanılmaz bir hızla yaratmakta, erişilmez bir başarıya ulaştı. Geniş ufuklu bir düş gücü, gözlem yeteneği, anlatım güzelliği, plan ve kompozisyon eksikliği, başlıca nitelikleri oldu. Sayısız ürünü sinemaya senaryo olduğu için ayrı bir kanaldan ona kazanç getirmiş oldu, dünyanın her yerinde okundu, arandı. Birkaçını Nurullah Ataç’ın çevirdiği eserlerinin başlıcaları : Kanaldaki Ev 1933, Maigret (1934), Dostum Maigret 1949 vb. Birçok da kısa öykü derlemesi olan Simenon, 1945’te ABD’ye gitti, uzun süre orada yaşadı, Fransa’nın güney kıyılarında kaldı (1965), son yıllarını İsviçre’de geçirdi. Öz yaşamsal nitelikteki kitabı: Ben Yaşlanınca 1972, Anneme Mektup 1974 vb.

Doğum tarihi: 13 Şubat 1903, Liège, Belçika

Ölüm tarihi ve yeri: 4 Eylül 1989, Lozan, İsviçre


Nilgün Marmara, Türk şair. Ortaokul ve liseyi Kadıköy Maarif Koleji ve Anadolu Lisesi'de bitirip, yüksek öğrenimini Boğaziçi Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümünde tamamladı. Sylvia Plath üzerine incelemeler yaptı. Plath'ın bireyin yalnızlığına ve varoluş sorununa bakışı genç şairi etkiledi. Nilgün Marmara, şiirlerinde çoğunlukla, 1. tekil kişinin düşle gerçek arasında gidip gelen, kırılgan izleklerini kullandı. Çeşitli dergilerde şiirleri yayımlandı. Küçük İskender, Lale Müldür, Orhan Alkaya, Cezmi Ersöz, Ece Ayhan, Gülseli İnal, Onur Göknil ve Serdar Aydın gibi şairleri derinden etkiledi. Sylvia Plath sevgisi, Marmara'yı ölümde de sevdiği şairin yazgısıyla birleştirdi. 13 Ekim 1987'de henüz 29 yaşındayken "yaşama karşı ölüm" dedi ve intihar etti. Kırmızı Kahverengi Defter adıyla yayınlanan günlüğünde "hayatın neresinden dönülse kardır" ifadesi yer almaktadır. Eserleri: Şiir: Daktiloya Çekilmiş Şiirler (1988), Metinler (1990). Günlük: Kırmızı Kahverengi Defter (1993, Gülseli İnal tarafından hazırlandı). İnceleme: Sylvia Plath'ın Şairliğinin İntiharı Bağlamında Analizi (1985, Dost Körpe tarafından 20 yıl sonra Türkçeye çevrildi).

Doğum tarihi: 13 Şubat 1958, İstanbul

Ölüm tarihi ve yeri: 13 Ekim 1987, İstanbul


Galileo Galilei, İtalyan astronom, fizikçi, mühendis, filozof ve matematikçi. Rönesans'ın bilimsel devrimine büyük katkıda bulunan bilim insanına “gözlemsel astronominin babası”, “modern fiziğin babası” ve “bilimin babası” gibi isimler takılmıştır. 1581 senesinde Pisa Üniversitesinde tıp eğitimine başladı. Fakat maddi sıkıntılar nedeniyle okulu bırakmak zorunda kaldı. Daha sonra matematiğe yönelen Galileo, bu konudaki çalışmalarıyla 1589 senesinde Pisa'da profesör oldu. Sarkacı, yüzen cisimleri ve kinetiği Aristo fiziğinden farklı bir düşünceyle matematiksel olarak ele alınması gerektiğine inanan Galileo Galilei, Pisa Kulesinden ağırlık atarak, düşen bütün cisimlerin aynı ivmeye sahip olduğunu gösterdi ve Aristo mantığının yanlış olduğunu kanıtladı. Serbest düşmenin sabit ivmeli bir hareket olduğunu düşüş sırasında katedilen yolun, zamanın karesiyle orantılı olduğunu gösterdi. Bu deneyi neticesinde yaşlı profesörlerle karşı karşıya gelen Galileo, 1592 senesinde Pisa'yı terk ederek, Padova Üniversitesi matematik kürsüsüne geldi. 1597 senesinde askeri amaçla da kullanılabilen pusulayı ticari olarak piyasaya sunan Galileo, 1600 senesinden hemen sonra ilkel bir termometre ve insanların kalp atışının ölçümünde kullanılmak üzere sarkaç icat etti. 1609 yılında Hollanda‘da teleskobun icat edildiğini öğrenince kendisi daha gelişmiş bir teleskop üretti ve bunu astronomi gözlemlerinde kullandı. Teleskopu astronomik amaçla kullanan ilk bilim insanı olan Galileo Galilei, kendi ürettiği teleskopla önemli gözlemler yaptı. Sonrasında bu gözlemleri, 1610 yılında, Yıldız Habercisi (Siderius Nuntius) isimli kitabında kaleme aldı. Ay yüzeyi, yıldız kümeleri ve Samanyolu üzerine ilk tespitlerini yayınladığı ve Jupiter‘in dört uydusunun varlığından bahsettiği kitabı büyük yankı uyandırdı. Bu başarısı sayesinde Floransa'da saray matematikçisi oldu.1611 senesinde Roma‘ya giderek burada bulunan bilim akademisine üye oldu. Bu dönemde Floransa'ya dönüşüne neden olan kitabını ve güneş lekeleri üzerine yazdığı eserini yayınladı. Kopernik sistemini açık bir şekilde savunduğu bu eser yüzünden papazların ağır baskısına maruz kalan Galilei, 1615 senesinde iddiasını savunmak için Roma'ya gitti. 1616 yılında Papa V. Paul tarafından kitaplarını tetkik için kurulan komisyon, Galileo'nun kitaplarını yasaklamadı fakat dünyanın döndüğü iddiasından vazgeçmesini istedi. Bir süre bilimin pratik yönüne dönerek, mikroskobu geliştiren Galilei, 1618 senesinde üç kuyruklu yıldızın keşfedilmesiyle kiliseyle karşı karşıya kaldı. Bir arkadaşının VIII. Urban olarak papa seçilmesinden sonra cesaret alarak yazdığı “İki Kainat Sistemi Üzerine Konuşmalar” isimli eseri 1632 senesinde yayınlanan Galilei, Roma'ya çağrılarak engizisyon mahkemesine çıkarıldı. Bunun ardından, 1633 senesinde kitabı yasaklanan Galileo, müebbet hapse mahkum edildi. Yetmiş yaşında hapsedilen ve 1636 yılında gözleri kör olan Galilei, 8 Ocak 1642'de Arcetri‘de hayatını kaybetti. Kitaplarından bazıları: İki Büyük Dünya Sistemi Hakkında Diyalog, İki Yeni Bilim Üzerine Diyaloglar, Büyük Düşes Christina’ya Mektup, Dante’nin Cehennemi Üzerine Dersler, Sidereus Nuncius, The Assayer, Letters On Sunspots, Opere, Selected Writings, The Essential Galileo…

Doğum tarihi: 15 Şubat 1564, Pisa, İtalya

Ölüm tarihi ve yeri: 8 Ocak 1642, Arcetri, İtalya


İsmail Cem İpekçi, Türk siyasetçi ve gazeteci. 1997 ile 2002 yılları arasında Türkiye Dış işleri Bakanı olarak görev yaptı. 1959 yılında İstanbul Robert Kolej, 1963’te de Lozan Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun oldu. Paris Siyasal Bilgiler Enstitüsünde Siyaset Sosyolojisi dalında master yapan İsmail Cem, 1963 yılından itibaren çeşitli gazetelerde yazı işleri müdürlüğü, genel yayın müdürlüğü yaptı.Daha genç bir gazeteciyken yazdığı “Türkiye’de Geri Kalmışlığın Tarihi” adlı kitapla özellikle sol çevrelerde büyük yankı uyandıran İsmail Cem, 1974’te Ecevit Hükumeti sırasında TRT Genel Müdürlüğü’ne getirildi. 1995’te kurulan 50. hükumette Kültür Bakanlığı yapan Cem, 30 haziran 1997’de Dış işleri Bakanlığı’na getirildi. 11 Temmuz 2002 tarihine kadar Dış işleri Bakanlığı yapan Cem, cumhuriyet tarihinde bu görevi en uzun süre yürüten bakanlar arasında yer aldı ve Dış işlerindeki parlak kariyeriyle dünyada Türkiye’nin batılı yüzü olarak tanındı. Yunanistan Dış işleri Bakanı Papandreu ile birlikte 2000 yılında dünyada ‘Yılın devlet adamı ödülü’nü aldı. Kitapları : Türkiye'de Geri Kalmışlığın Tarihi, Gelecek İçin Denemeler, Sol'da ki Arayış, Türkiye-Avrupa-Avrasya, Tarih Açısından 12 Mart....

Doğum tarihi: 15 Şubat 1940, İstanbul

Ölüm tarihi ve yeri: 24 Ocak 2007, İstanbul


BUGÜN ÖLENLER


René Descartes, Fransız filozof, matematikçi ve yazar. Hayatının çoğunu Hollanda’da geçirmiş olup, Modern Filozofinin Babası unvanını almıştır ve kendisini takip eden Batı felsefesi çoğunlukla onun günümüzde hala çalışılan yazılarına cevap niteliğindedir. Eserleri ve fikirleri bugün bile hala canlılığını korumaktadır. Analitik geometrinin kurucusu sayılır. 1606 yılında Kraliyet Kolejine gönderildi ve sekiz yıl boyunca eğitim aldı. Okul bittikten sonra ünlü matematikçi Mydorge ile tanıştı ve matematik ile ilgilenmeye başladı. Kolej eğitimi bittikten sonra Poitiers Üniversitesine gitti ve avukat olarak mezun oldu. Fakat hayatı boyunca avukatlık yapmadı. O dönemde üniversite bitirenlerin çoğunun yaptığı gibi orduya katıldı. Daha sonra orduda görevli olarak Hollanda’ya gitti. Sonrasında ordudan ayrılarak Danimarka, Almanya, Macaristan, İtalya ve Polonya’yı ziyaret etti. Bu gezilerinin ardından Hollanda’ya gitti ve oraya yerleşti. Rene Descartes, eserlerinin büyük bir kısmını Hollanda’da ikamet ettiğinde kaleme aldı. Bir dönem ateistlikle suçlanmış ve mahkum edilmiştir. Özgürlüğüne kavuştuktan sonra Fransa’ya döndü. 1649 yılında İsveç kraliçesi Kristina’nın teklifi üzerine İsveç’e gitti. Fakat buradaki soğuk iklim sağlığı üzerinde olumsuz etki yaratmıştır. 1650 yılında zatürreye yakalandı ve on gün sonra 54 yaşında hayata veda etti. Descartes, cebir ve geometri teorilerine getirdi yenilikler sebebi ile büyük matematikçiler arasında yer alır. Aynı zamanda kendisine felsefe alanında da önemli bir yer edinmiştir. Felsefe alanında skolastik sistemi reddetmiş ve Düşünüyorum, o halde varım! sözünden yola çıkarak teorilerini Salt Akıl temeli üzerine kurmuştur. Hayatta hiçbir şeyi ispatı olmadan kabul etmeyen Descartes, şüpheci bir tavır takınmıştır. Kitaplarından bazıları: Yöntem Üzerine Konuşma, Felsefenin İlkeleri, Ruhun Tutkuları, Aklın Yönetimi İçin Kurallar, Dünya, Meditasyonlar, Ahlak Üzerine Mektuplar, Tabiat Işığı İle Hakikatı Arama, Duygular a Da Ruh Halleri,

Doğum tarihi: 31 Mart 1596, Descartes, Fransa

Ölüm tarihi ve yeri: 11 Şubat 1650, Stockholm, İsveç


Sylvia Plath, Amerikalı şair ve yazardır. Trajik yaşamı ve intiharıyla tanınan Plath, aynı zamanda yarı otobiyografik bir roman olan ve depresyonu üzerine ayrıntılı bilgiler veren Sırça Fanus kitabının yazarı olarak bilinir. Anne Sexton ile birlikte, Plath giz dökümcü şiirin önemli isimlerinden biridir.Profesör olan babası 1940 yılında öldü. Plath ilk şiirini 8 yaşında yayımladı. Plath, hayatı boyunca ileri derecede manik-depresif bozuklukla boğuştu. 1950 yılında bursla girdiği Smith College’deki ikinci yılında ilk intihar girişimini gerçekleştirdi ve bir akıl hastanesine yatırıldı. 1955’te Smith College’den summa cum laude derece ile mezun oldu. Kazandığı Fulbright bursuyla Cambridge Üniversitesi’ne giderek çalışmalarını burada sürdürdü ve şiirlerini üniversitenin öğrenci gazetesi olan Varsity’de yayımladı. Plath burada 1956 yılında evleneceği İngiliz şair Ted Hughes’la tanıştı. Evliliklerinin ardından Boston’da yaşamaya başladılar. Plath, hamile kaldıktan sonra ise İngiltere’ye geri döndüler. Plath ve Hughes, Londra’da kısa süre yaşadıktan sonra North Tawton’a yerleştiler. Çiftin sorunları bu dönemde başladı ve ilk çocuklarının doğumundan kısa süre sonra Sylvia Plath Londra’ya geri dönerek boşanma işlemlerini başlattı. Kiraladığı evin eskiden İngiliz şair William Butler Yeats’e ait olduğunu öğrenen Plath bunu iyi bir işaret olarak değerlendirdi. 11 Şubat 1963’te, ikinci kattaki odalarında uyumakta olan çocuklarının yanına süt ve kurabiye bıraktıktan sonra, odalarının kapısını da içeri gaz girmeyeceğinden emin olmak üzere bantlayarak kapattı ve kafasını fırının içine sokarak intihar etti. Bu olay onun yaşadığı evin laneti idi çünkü Yeats de bu evde intihar etmişti. İntiharıyla ilgili olarak kocası Ted Hughes eleştirilere maruz kaldı. Hughes yıllarca bu konuda konuşmadı. Daha sonra anılarını yayımladı.1963 yılında daha 30 yaşındayken intihar eden Plath’ın hayatı, Oscarlı oyuncu Gwyneth Paltrow’un ünlü şairi canlandırdığı “Sylvia” filmine de aktarıldı. Plath’ın Türkçe’ye çevrilen eserleri arasında bulunan “Sırça Fanus” adlı romanı, birçok kişi tarafından ilk Amerikan feminist romanı olarak değerlendirilir. Şiir: The Colossus (1960), Ariel (1965), Crossing the Water (1971), Winter Trees (1972), The Collected Poems (1981). Düz yazı: The Bell Jar (1963), Letters Home (1975), Johnny Panic and the Bible of Dreams (1977), The Journals of Sylvia Plath (1982), The Magic Mirror (1989), The Unabridged Journals of Sylvia Plath. Çocuk kitapları: The Red Book (1976), The It-Doesn’t-Matter-Suit (1996), Collected Children’s Stories (İngiltere, 2001), Mrs. Cherry’s Kitchen (2001). Türkçeye çevrilen eserleri: Ariel, Johnny Panik ve Rüyaların Kutsal Kitabı, Sırça Fanus, Üç Kadın, Sylvia Plath’in Günceleri, Suyu Geçiş.

Doğum tarihi: 27 Ekim 1932, Jamaica Plain, Boston, Massachusetts, ABD

Ölüm tarihi ve yeri: 11 Şubat 1963, Primrose Hill, Londra, Birleşik Krallık


Peter Bradford Benchley ABD'li roman yazarıdır. En çok tanınan eseri Jaws olan yazar bu romanın senaryosunu da Carl Gottlieb ile birlikte yazmış ve Steven Spielberg'in yönettiği sinema uyarlaması ile dünya çapında tanınmıştır. Yapıtlarından birkaçı da The Deep , The Island , Beast ve White Shark da dahil olmak üzere sinemaya uyarlandı. Peter Benchley, Allen-Stevenson Okulu , Phillips Exeter Akademisi ve Harvard Üniversitesinden mezun oldu . 1961'de kolejden mezun olduktan sonra Benchley bir yıl boyunca dünyayı dolaştı. Deneyimlerini Time and a Ticket adlı ilk kitabında anattı. Jaws 1974 yılında basıldı ve 44 hafta boyunca en çok satanlar listesinde kalarak büyük bir başarı elde etti. Steven Spielberg'in isteğiyle film uyarlamasının senaryosunu yazdı. Film ölü sezon denilen yazın vizyona çıktığı halde ilk defa uygulanan televizyon reklamı sayesinde 470 milyon doların üzerinde hasılat yaptı. 1976'da The Deep yayınlandı ve film uyarlaması yapıldı. Amerika'da en çok gişe yapan 10 film listesinde olmasına rağmen Jaws kadar hasılat yapamadı. 979'da yayınlanan Ada adlı kitabı da 1980'de vizyona çıktı ama gişe başarısı olmadı. 1980'de Corte Denizi Kızı, 1986'da Q Clearance,1989'da Rummies ( Lush olarak da bilinir) yayınlandı. 1991'de yayınlanan Canavar 1996'da kısa TV filmi olarak uyarlandı. 1999'da Amazon adlı TV programını yazdı. Benchley, Çevresel Savunma Ulusal Konseyi üyesi ve Okyanus Programının sözcüsü oldu. Ayrıca Bermuda Sualtı Araştırma Enstitüsü'nün (BUEI) kurucu yönetim kurulu üyelerinden biridir. Benchley 2006'da pulmoner fibrozdan öldü

Doğum tarihi: 8 Mayıs 1940, New York, New York, ABD

Ölüm tarihi ve yeri: 11 Şubat 2006, Princeton, New Jersey, ABD


Immanuel Kant Alman filozof. Alman felsefesinin kurucu isimlerinden biri olmuş ve felsefe tarihinin kendisinden sonraki dönemini belirleyici olarak etkilemiştir. Hayatını doğdu şehirde geçiren Kant, Konigsberg Üniversitesinde felsefe, fizik ve matematik eğitimi alarak belli konular üzerinde kendisini geliştirmeyi başarmıştır.1770 yılında profesörlüğe yükselen Kant, emeklilik dönemine kadar çeşitli statülerde üniversitede çalışmaya devam etmiştir. Matematiği seven ama felsefeye özel bir ilgisi olan Kant, üzerinde yaptığı çalışmalar sonrasında 1781 yılında felsefe alanındaki ilk eserini vermeyi başarmıştır. (Saf Mantığın Tenkidi) Daha sonra yaptığı çalışmalarına ve eserlerine devam eden Kant, eserlerinin yanında genç yaşında güneş sisteminin meydana gelişinin üzerinde çalışmalar yapmaya başlamıştır. Yaptığı çalışmalar ile Nebula hipotezini ortaya atmıştır.Felsefede Bilgi Kuramını ortaya atmıştır. Kant’ın hareket noktası daima bilgi olmuş ve yazdığı eserlerinde insanın sadece tecrübe ederek kazanacağı bilginin sadece tabiat bilgisi olacağını ileri sürmüş ve bunun metafizikte geçerli olamayacağını ileri sürmüştür. Hareket noktası bilgi olan Kant, insanın sahip olduğu bilginin yapı ve sınırları üzerinde durmuştur. Yaşamı boyunca yaptığı çalışmalar ile birçok eser bırakmıştır. Yaptığı çalışmalar günümüzde de hala kendisinden bahsedilerek kullanılmakta ve kendisinden sonrakilere bilgi kaynağı olmayı başarmıştır. Eserlerinden bazıları : Evrensel Doğa Tarihi ve Gökler Kuramı (1755),Güzellik ve Yücelik Duyguları Üzerine Gözlemler (1764),Saf Aklın Eleştirisi ( 1781), Aydınlanma Nedir ? (1784), Ahlak Metafiziğinin Temellendirmesi (1785), Pratik Aklın Eleştirisi (1788), Yargı Yetisinin Eleştirisi (1790),Edebi Barış Üzerine Felsefi Deneme (1795),Fakültelerin Çatışması (1798)...

Doğum tarihi: 22 Nisan 1724, Königsberg, Almanya

Ölüm tarihi ve yeri: 12 Şubat 1804, Königsberg, Almanya


Nicolaas Thomas Bernhard, Avusturyalı yazar. Thomas Bernhard, İkinci Dünya Savaşı sonrası Alman Edebiyatı'nın en önemli yazarlarından biri sayılmaktadır. Genel olarak eserlerinde ülkesi Avusturya'ya karşı büyük bir öfke görülür. Hollanda’da doğup Avusturya’da büyüyen Bernhard, büyük babası olan yazar Johannes Freumbichler tarafından bir sanatçı gibi yetiştirildi. Seekirchen’de ilkokula gitti, Salzburg’daki çeşitli okullarda orta öğrenime devam ederken 1947’de eğitimini bırakıp çıraklığa başladı. Gençliği boyunca yaşadığı solunum yolu rahatsızlıkları yüzünden 1949’da iki yıllığına sanatoryuma yatırıldı. 1952’de Salzburg’daki Mozarteum’da müzik eğitimini sürdürürken Demokratisches Volksblatt gazetesinde muhabirlik yaptı. 1957’den sonra geçimini esasen yazarlıktan sağladı. İngiltere’de ve Avrupa’nın çeşitli ülkelerinde yaşadıktan sonra 1965’te yeniden Avusturya’ya döndü. Çok sayıda ödül alan ve Türkçeye pek çok eseri çevrilmiştir. Kitaplarından bazıları: Odun Kesmek: Bir Öfke, Kireç Ocağı, Yok Etme, Wittgestein’in Yeğeni, Yürümek: Evet, Dünya Düzelticisi, Hakikatin İzinde, Don, Sarsıntı, Eski Ustalar, Düzelti, Çocuk, Neden, Nefes, Soğuk, Beton, Olaylar, Kahramanlar Alanı, Bitik Adam, Ödüllerim…

Doğum tarihi: 9 Şubat 1931, Heerlen, Hollanda

Ölüm tarihi ve yeri: 12 Şubat 1989, Gmunden, Avusturya


Cenap Şahabeddin, Türk şair ve yazar. Servet-i Fünun edebiyatının önde gelen temsilcilerindendir. Babasının Plevne'de şehit düşmesinden sonra ailesiyle İstanbul'a geldi. Gülhane Askeri Rüşdiyesini bitirdi. Tıbbiye İdadisinden sonra Askeri Tıbbiye 'den mezun oldu. Hekim yüzbaşı oldu.Paris’te 4 yıl cilt hastalıkları ihtisası yaptı. Yurda döndükten sonra Mersin, Rodos, Cidde’de karantina hekimliği, sıhhiye müfettişliği yaptı. 1914’te emekliye ayrıldı. Darülfünun ’da Türk Edebiyatı Tarihi dersleri okuttu. Kurtuluş Savaşı sırasında Kuva-yı Milliye’ye karşı olumsuz tutumu nedeniyle öğrencileri tarafından istifaya zorlandı. Daha sonra Cumhuriyeti destekledi ama yalnızlıktan kurtulamadı. İlk şiiri 1885’te daha öğrencilik yıllarında Saadet gazetesinde yayımlandı. Önceleri divan türü şiirle uğraştı. Daha sonra Batı tarzı şiire yöneldi. Servet-i Fünun dergisinde şiirleri yayımlandı. Tevfik Fikret ve Halit Ziya Uşaklıgil’le birlikte Servet-i Fünun edebiyatının üç önemli isminden biri oldu. Gelenekçi şairlerin en çok saldırdığı yenilikçi şairdi. Diğer Servet-i Fünun’cuların tersine bireysel şiiri tercih etti. Edebiyat-ı Cedide’nin en aşırı örneklerini verdi. Şiire 'nesir-musikisi' dedi. Şiirlerinde kullandığı 'Saat-i semenfam', 'çeng-i müzehhep', 'nay-i zümürrüt' gibi deyimler, imgeler döneminin sanat dünyasında önemli tartışmalar yarattı. Heceleri müzik düzeyinde uyumlu kullanmayı savundu. Bu tarzda yazdığı en iyi iki örnek: 'Yakazat-ı Leyliye' ve 'Elhan-ı Şita' şiirleridir. 12 Şubat 1934’te beyin kanaması nedeniyle İstanbul’da yaşamını yitirmiştir. Eserleri: Şiir: Tamat (1887), Seçme Şiirleri (1934, ölümünden sonra), Bütün Şiirleri (1984, ölümünden sonra), Elhan-ı Şita, Yakazat-ı Leyliye. Tiyatro: Yalan, Körebe (1917),Küçükbeyler, Merdud Aile. Gezi yazısı: Hac Yolunda (1909), Afak-ı Irak (1917), Avrupa Mektupları (1919), Suriye Mektupları (1917). Düz yazı: Evrak-ı Eyyam (1915), Nesr-i Harp (1918), Nesr-i Sulh (1918). İnceleme: William Shakespeare (1932), Kadı Burhanettin.

Doğum tarihi: 21 Mart 1870, Manastır, Makedonya

Ölüm tarihi ve yeri: 13 Şubat 1934, İstanbul

Defin tarihi ve yeri: 14 Şubat 1934, Bakırköy Mezarlığı


Orhan Asena, Türk oyun yazarı, şair, çocuk hastalıkları hekimi. 1950 sonrası Türk tiyatrosunun en önemli yazarlarından birisidir. Diyarbakır doğumlu olan yazar, ilk ve orta öğrenimini Diyarbakır'da, yüksek öğrenimini İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesinde yaptı(1945). Eğil, Niksar, Ulukışla'da hükumet doktorluğu yaptı. Çocuk hastalıkları uzmanı olunca, Çocuk Esirgeme Kurumu ve Sosyal Sigortalar Kurumunda çalıştı. Doktorluğa bir süre Almanya'da hekimlik yaptıktan sonra Ankara'ya yerleşti. Edebiyata lise yıllarında başlayan yazar, uzun süre şiirler yayınladıktan sonra, kendini tamamen tiyatroya verdi. Çeşitli ödüller aldı. 1998 yılında Kültür Bakanlığınca verilen Devlet Sanatçısı unvanını almıştır. Eserleri: Şiir: Masal-1941, Kıt Kanaat-1957 Oyunları: Korku-1956, Kocaoğlan-1956 (Basın Yay.Gen. Müd. Birincilik ödülü) , Tanrılar ve İnsanlar-1960 (Türk Dil Kurumu Tiyatro Ödülü) ,Hürrem Sultan-1960, Yalan-1962, Kapılar-1963, Tohum ve Toprak /Alemdar Paşa-1964, Gecenin Sonu-1964, Hacivat Politikacı-1964 ( Kültür Bak. Karagöz Metinleri yarışması üçüncülük) , Fadik Kız-196 , Öç-1968, Korkunç Oyun-1968 , Simavnalı Şeyh Bedrettin-1969, Atçalı Kel Mehmet-1970 (TRT Sanat Ödülleri Yarışması Başarı Ödülü -1970), Geçkin Kız-1971 , El Kapısı-1972 , 16 Mart 1920-1974 , Karagöz Emekli-1974 , Şili'de Av-1975 (İsmet Küntay Tiyatro Ödülü) , Ölü Kentin Nabzı-1978 (1980- İsmet Küntay Tiyatro Ödülü) , Murtaza-1978 , Ali-1979 (Çocuk Oyunu) , Seyis Başı Konağı-1981 , Ölümü Yaşamak-1982 (1983 -Avni Dilligil Tiyatro Ödülü) , Ya Devlet Başa, Ya Kuzgun Leşe-1982 (1983-Türkiye İş Ban. Tiyatro Ödülü) , İlk Yıllar-Roksolan-1985, Toroslar'dan Öteye-1985, Karagöz Emekli Oldu-1986 (Kültür Bak. Karagöz Metni Yarış. Üçüncülük-1986), Yıldız Yargılanması-1990 ( 1991 Güngör Dilmen'in oyunu ile birlikte)

Doğum tarihi: 7 Ocak 1922, Diyarbakır

Ölüm tarihi ve yeri: 15 Şubat 2001, Ankara


Jean-Baptiste Poquelin daha bilinen adıyla Molière, Fransız oyun yazarı ve oyuncu. İlk okul eğitimini Paris'te yaρtı ve sonra Paris'in en iyi okullarından Cizvit'lerin idaresinde olan "Collège de Clermont"'da öğrenim gördü. Haziran 1643de Moliere 23 yaşında iken birden babasının işini bırakmaya ve Paris'ten ayrılmaya karar verdi. Tiyatrocu güzel aktris Madelaine Bejart ile birleşip kendisi 630 livre sermaye katarak ile Bejart'la birlikte Illustre Théâtre adlı bir tiyatro topluluğu kurdu. Molière ismini kullanmaya başladı. 1658de Molieɾe ve tɾupu en sonunda Paris'e geldiler. 1660da temsile koyduğu "Sganaɾelle, ou Le Cocu imaginaiɾe (Hayalde Aldatılmış Koca)" adlı oyunu çok tutuldu. Bu trup 1660'da Kral huzurunda birkaç kez oyunlar oynadı. Moliere'in topluluğu 1661'de, Kardinal Richelieu'nün bir tiyatro binası olarak yaptırdığı Palais Royal'deki (Kraliyet Sarayı) bir salona taşındı. Moliere'in bütün "Paris" oyunları burada sahnelendi. Moliere'in sağlığı 1669'dan sonra giderek bozuldu. Hastalığına karşın, ömrünün son yıllarında Moliere üç önemli oyun daha sahneledi. Eserleri : Cimri, Hastalık Hastası, Tartüf, İnsandan Kaçan, Don Juan, Kibarlık Budalası, Kadınlar Mektebi , George Dandin, Çikus...

Doğum tarihi: 15 Ocak 1622, Saint-Honoré Caddesi, Paris, Fransa

Ölüm tarihi ve yeri: 17 Şubat 1673, Rue de Richelieu, Paris, Fransa


Gönül Aysel Gürel, Türk söz yazarı ve oyuncu. Aysel Gürel, Erenköy Kız Lisesi ve İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi bölümü mezunu olup, şarkı sözü yazarlığının yanı sıra edebiyat öğretmeni, tiyatro oyuncusudur. Aysel Gürel sanat dünyasına ilk adımını henüz 15 yaşındayken Trabzon Halk Evinde attı. Lise yıllarında da oyunculuk tutkusu devam eden Gürel, klasik tiyatro eserlerinin sahne uyarlamalarında rol aldı. Zaman içinde oyunculuk sevgisi yerini edebiyata ve şiire bıraktı. Ahmet Hamdi Tanpınar, Faruk Nafiz Çamlıbel, Ahmet Haşim, Pablo Neruda‘dan etkilenen Gürel, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi bölümünü kazandı. Mezuniyetinin ardından edebiyat öğretmeni olarak görev yapmaya başladı. Bir süre sonra gazeteci Vedat Ebrem‘le hayatını birleştirdi. İki kızıyla birlikte kendisini zorlu bir yaşam mücadelesinin ortasında bulan Gürel, bilinen marjinal tavırlarının aksine oldukça disiplinli bir anneydi. Gürel, yemek parasını denkleştirmekte zorluk çekiyor ancak çocuklarına da edebiyat sevgisini aşılamak için çaba gösteriyordu. Çünkü kızlarının kitap okuması, doğru ve yeterli beslenmeleri kadar önemliydi sanatçı için. Özellikle Sezen Aksu‘nun seslendirdiği birçok şarkının güftesine imza atmış olan Gürel’in en çok bilinen şarkıları, Firuze, Ünzile, Yalnızca Sitem, 1945, Ne Kavgam Bitti Ne Sevdam, Değer mi?, Sır, Yolun Başı, Sarıl Bana, Zor Kadın, Aşk, Yanarım, Vur Yüreğim, Abone, Zorba Aşk, Dönmeyeceğim, Ayrıldık İşte, Son Dua, Gençlik Başımda Duman (Ateş Böceğim), Bilmem Hatırladın Mı?, Deli Balım, Yörük Yaylası, Arabesk‘tir. “Şiir Şimdi” ve “Senin İçin Sana Değil” isimli iki de kitabı bulunan Gürel, Meyhane Köşeleri, Tek Kollu Canavar, Yurda Dönüş, Mıstık, Gümüş Gerdanlık, Silemezler Gönlümden, Hop Dedik Kazım, Öyle Olsun, Tantana Kardeşler, Kaybolan Saadet, Arzu, Yansın Bu Dünya, Fosforlu Cevriye isimli filmlerde de rol almıştır. Sanatçı son olarak bir reklam filmi projesiyle izleyiciyle buluşmuştur. Büyük sanatçı Gürel, ardında sayısız unutulmaz eser bırakarak hayata gözlerini yummuş, ölümü büyük üzüntü yaratmıştır.

Doğum tarihi: 7 Şubat 1929, Sarayköy

Ölüm tarihi ve yeri: 17 Şubat 2008, İstanbul

© 2018 Sosyaledebiyat.com

  • SE Facebook
  • SE Twitter
  • SE Instagram
  • SE - Youtube