EDEBİYAT TAKVİMİ 14-18 OCAK


BUGÜN DOĞANLAR

Pierre Loti, Fransız roman yazarı . Pierre Loti, asıl adı Louis Marie Julien Viaud, Fransız romancı. Pierre Loti isminin yazara, kimi kaynaklara göre öğrencilik yıllarında; kimi kaynaklara göreyse, 1867 yılında yaptığı Okyanusya seferi sırasında, Tahitili yerliler tarafından verildiği söylenir. Pierre, çocukluğunda Latince, Yunanca ve İngilizce dillerini öğrenmiş.1867 yılında 17 yaşında Fransız Deniz Kuvvetleri’ne girdi. Deniz subaylığı mesleğini 1910 yılına kadar devam ettirip emekliye ayrıldı. 1879’da ilk romanı olan ve o dönemin Osmanlı Türkiye’sinden kesitler veren Aziyadé ‘nin (Aziyade) yayınlanmasının ardından Fransız edebiyatında 1881 yılından itibaren yazar Pierre Loti olarak tanınmaya başladı. 1886’da Pécheur d’Islande’la kendini edebiyat çevresine kabul ettirmiş bir yazar oldu.1891 yılında Fransız Akademisi’ne seçilen yazar 1910 yılında Légion d’Honneur nişanını aldı.Eserlerinde aşkı, umutsuzluğu ve hayatın sonu ölümü anlatmıştır. Birçok kez İstanbul‘da bulunmuş olan Pierre Loti, İstanbul’a ilk kez 1876 yılında bir Fransız gemisiyle, görevli subay olarak geldi, 7,5 ay süreyle İstanbul’da kaldı. Loti, Osmanlı yaşam biçiminden etkilendi ve pek çok eserinde bu etkiyi gösterdi. İstanbul’a hayran olan Pierre Loti, kendisini her zaman Türk dostu olarak nitelendirdi. 1913 yılına kadar tam yedi defa daha İstanbul’a geldi. Toplamda 2,5 yıl Türkiye’de kalmıştır. İstanbul’daki Fransız Konsolosluğunun karakol gemisinde 1906’da Les Desenchantées adlı romanını yazar. 1913 yılında yazdığı La Turquie Agonisante (Can Çekişen Türkiye) kitabıyla Batı politikalarını eleştiren Loti aynı yıl devlet konuğu olarak Türkiye’ye geldiği zaman, Tophane Rıhtımı’nda büyük bir törenle karşılanarak Sultan Reşat tarafından sarayda ağırlandı. Pierre Loti, 1920 yılında “İstanbul Şehri Fahri Hemşehrisi” olarak kabul edildi ve onun adını taşıyan bir de cemiyet kuruldu. Daha sonraları İstanbul’da Divanyolu’nda bir caddeye “Pierre Loti Caddesi” ve Eyüp’te bir kahvehaneye de “Pierre Loti kahvesi” adı verildi. Günümüzde bu kahvehanenin olduğu tepe de Pierre Loti Tepesi olarak anılmaktadır. Pierre Loti, 10 Haziran 1923 tarihinde Hendaye’deki evinde 73 yaşında öldü. Cenazesi Rochefort’a getirildi. Burada da askerler tarafından devlet töreni düzenlendi. Tabutuna Fransız bayrağı örtülür. Cenazesi daha sonra vasiyeti üzerine Oléron adasına götürülür.Bazı Eserleri :1879 – Aziyadé (Aziyade), 1881 – Bir Sipahinin Romanı, 1886 – İzlanda Balıkçısı, 1887 – Madam Krizantem, 1890 – Bir Çocuğun Romanı,1891 – Acıma ve Ölümün Kitabı, 1897 – Ramuntcho, 1899 – Reflets malar, 1906 – Mutsuz Kadınlar ,1913 – Can Çekişen Türkiye, 1919 – İlk Gençlik, 1923 – Zavallı Genç Bir Subay

Doğum tarihi: 14 Ocak 1850, Rochefort, Fransa

Ölüm tarihi ve yeri: 10 Haziran 1923, Hendaye, Fransa


Fazıl Say, Türk klasik batı müziği piyanisti, bestekar, yazar. Babası Ahmet Say, yazar ve müzikologtur. Fazıl Say, tüm dünyanın Onu tanımasına vesile olan piyanoya, henüz 4 yaşındayken başlamıştır. Say, takip eden zamanda, Ankara Devlet Konservatuvarında, özel statü altında, Üstün Yetenekli Çocuklar adına oluşturulan bu statüde eğitim alarak, 1987 yılında bu konservatuvarın piyano ve kompozisyon bölümlerinden mezun olmuştur. Ardından, bu alandaki çalışmalarını, Düsseldorf Müzik Yüksek Okulunda devam ettirmiştir. Alman bursu ile gördüğü bu eğitimin ardından, 1991 yılında “konçerto solisti” diplomasını almıştır. Bir sonraki yıl olan 1992’de, Berlin Tasarım Sanatları ve Müzik Akademisi altında, piyano ve oda müziği öğretmenliği unvanına sahip olmuştur. Fazıl Say, 1994 yılında, “Genç Konser Solistleri Avrupa Yarışması” organizasyonunda birinci olmuştur. 1995 yılında da, New York’ta gerçekleştirilen yarışmada, kıtalar arası birincilik ödülünü alarak, konser kariyerine adım atmıştır. Bir yandan da, bestecilik yönünde ilerleyen Say, bu dönemde çeşitli oratoryolar, piyano konçertoları, farklı konseptlerde orkestra, oda müziği ve piyano eserleri ile birlikte, şan ve piyano alanlarında da şarkılar bestelemiştir. Bahsedilen çalışmaların içinde, “Nazım ve Metin Altıok Ağıtı” oratoryoları, 4 farklı piyano konçertosu, Albert Einsteinın anısına hazırladığı orkestra eseri (Zürich Üniversitesi istemiştir), Wolfgang Amadeus Mozart’ın 250. doğum yılı anısına bestelenen “Patara” isimli bale müziği de bulunmaktadır. Aldığı Bazı Ödüller: 1991 Yılında, Avrupa Birliği Piyano Yarışması, 1995 Yılında, Radio France / Beracasa Vakfı Ödülü, 1998 ve 2001 Yıllarında, Telerama Ödülü, 2000 Yılında, Diapason dOr (Altın Plak) Ödülü, 2000 Yılında, Le Monde Ödülü, 2001 Yılında, Deutsche Phono Akademie ECHO Ödülü, 2010 Yılında, Yılın Bestecisi Ödülü, Andante Klasik Müzik Ödülleri… Kitapları: Metin Altıok Ağıtı, Uçak Notları, Sonat Keman ve Piyano İçin, Fantazi Parçaları Piyano İçin, İpekyolu Piyano Konçertosu, Nasreddin Hoca'nın Dansları Piyano İçin, Paganini Çeşitlemeleri Piyano İçin, Akılla Bir Konuşmam Oldu, Yalnızlık Kederi.

Doğum tarihi: 14 Ocak 1970, Ankara


Jean-Baptiste Poquelin daha bilinen adıyla Molière, Fransız oyun yazarı ve oyuncu. İlkokul eğitimini Paris'te yaptı ve sonra Paris'in en iyi okullarından Cizvit'lerin idaresinde olan "Collège de Clermont"'da öğrenim gördü. Haziran 1643de Moliere 23 yaşında iken birden babasının işini bırakmaya ve Paris'ten ayrılmaya karar verdi. Tiyatrocu güzel aktris Madelaine Bejart ile birleşip kendisi 630 livre sermaye katarak ile Bejart'la birlikte Illustre Théâtre adlı bir tiyatro topluluğu kurdu. Molière ismini kullanmaya başladı. 1658de Molieɾe ve tɾupu en sonunda Paris'e geldiler. 1660da temsile koyduğu "Sganarelle, ou Le Cocu imaginaiɾe (Hayalde Aldatılmış Koca)" adlı oyunu çok tutuldu. Bu trup 1660'da Kral huzurunda birkaç kez oyunlar oynadı. Moliere'in topluluğu 1661'de, Kardinal Richelieu'nün bir tiyatro binası olarak yaptırdığı Palais Royal'deki (Kraliyet Sarayı) bir salona taşındı. Moliere'in bütün "Paris" oyunları burada sahnelendi. Moliere'in sağlığı 1669'dan sonra giderek bozuldu. Hastalığına karşın, ömrünün son yıllarında Moliere üç önemli oyun daha sahneledi. Eserleri: Cimri, Hastalık Hastası, Tartüf, İnsandan Kaçan, Don Juan, Kibarlık Budalası, Kadınlar Mektebi, George Dandin, Çikus...

Doğum tarihi: 15 Ocak 1622, Saint-Honoré Caddesi, Paris, Fransa

Ölüm tarihi ve yeri: 17 Şubat 1673, Rue de Richelieu, Paris, Fransa


Nâzım Hikmet Ran ya da kısaca Nazım Hikmet, Türk şair, oyun yazarı, romancı ve anı yazarı. "Romantik komünist" ve "romantik devrimci" olarak tanımlanır. Siyasi düşünceleri yüzünden defalarca tutuklanmış ve yetişkin yaşamının büyük bölümünü hapiste ya da sürgünde geçirmiştir. İlk şiiri ‘Feryad-ı Vatan’'ı 1913'te yazdı. Aynı yıl Galatasaray Sultanisinde ortaokula başladı. 1917'de Heybeliada Bahriye Mektebi'ne girdi. Daha sonra Kurtuluş Savaşı için Anadolu'ya geçti. Fakat sağlık nedenleri ile bahriyeden ayrılmak zorunda kaldı. Bu sırada Hamidiye Kruvazöründe güverte subayıydı. Bolu'ya öğretmen olarak atandı. Daha sonra Batum üzerinden Moskova'ya giderek Doğu Emekçileri Komünist Üniversitesinde siyasal bilimler ve iktisat okudu. 1921'de gittiği Moskova’da devrimin ilk yıllarına tanık oldu ve komünizm ile tanıştı. 1924'te Moskova’da yayınlanan ilk şiir kitabı ’28 Kanunisani’ sahnelendi. O yıl Türkiye’ye dönerek Aydınlık Dergisinde çalışmaya başladı. Dergide yayınlanan şiir ve yazılarından dolayı on beş yıl hapsi istenince yeniden Sovyetler Birliği’ne gitti. 1928’de af kanunundan yararlandı ve Türkiye'ye geri döndü. Bu kez Resimli Ay dergisinde çalışmaya başladı. 1938’de yirmi sekiz yıl hapis cezasına çarptırıldı. 12 sene süren tutukluluktan sonra askere alınacağı ve öldürüleceği endişesiyle Sovyetler Birliğine gitti.  Bu yüzden DP hükumeti tarafından ülke vatandaşlığından çıkarıldı ve Nazım Hikmet, büyük dedesi Mahmut Celaleddin Paşa (Konstantin Borzecki)'nın memleketi olan Polonya vatandaşlığına geçti ve Borzecki soy adını aldı. Moskova'da 3 Haziran 1963 tarihinde kalp krizinden öldü. Bazı eserleri: Şiir kitapları: 835 Satır (1929), Varan 3 (1930), 1 + 1 = 1 (1930), Sesini Kaybeden Şehir (1931), Benerci Kendini Niçin Öldürdü (1931),  Gece Gelen Telgraf (1932),  Taranta Babu'ya Mektuplar (1935),  Kurtuluş Savaşı Destanı (1965), Rubailer (1966), Memleketimden İnsan Manzaraları (1966-1967),  Kuvayi Milliye (1968), Portreler (1935)… Oyunları: Kafatası (1932), Unutulan Adam (1935),  Ferhat ile Şirin (1965)… Romanları: Kan Konuşmaz (1965), Yeşil Elmalar (yedi yazardan derleme) (1965), Yaşamak Güzel Bir şey Be Kardeşim (1967). Fıkraları: İt Ürür, Kervan Yürür (Orhan Selim adıyla gazetelerde yazdığı yazılar) (1965). Masal kitabı: Sevdalı Bulut (1968).

Doğum tarihi: 15 Ocak 1902, Selanik, Yunanistan

Ölüm tarihi ve yeri: 3 Haziran 1963, Moskova, Rusya


Martin Luther King, Jr., Afrikalı-Amerikalı Baptist papaz ve Amerikan yurttaş hakları hareketi önderi. Dünya genelinde şiddet karşıtı ve ırksal eşitlik görüşleriyle tanınmaktadır ve 1964 yılında Nobel Barış Ödülü'nü kazanmıştır. Ayrıca, 1977 yılında, ölümünden 9 yıl sonra, eski ABD başkanı Jimmy Carter tarafından Başkanlık Özgürlük Ödülü'ne layık görülmüş ve onuruna Martin Luther King Günü kutlanmaya başlanmıştır. King'in en bilinen ve etkili konuşması "Bir Hayalim Var"'dır. 1948 yılında Sosyoloji bölümünden mezun oldu. Daha sonra 1951 yılında Chester, Pensilvanya'daki Crozer Teoloji Fakültesinden 1. olarak mezun oldu. 1955 yılında Boston Üniversitesinde Sistematik Teoloji konusunda yüksek lisans yaptı. Irkların eşitliği inancı için çabalamış, haksızlıklara karşı şiddeti öngörmeyen direnişi savunmuştur. Alabama eyaletinin Montgomery kentinde ilk protesto gösterilerini düzenleyen King, Georgia eyaletinin Atlanta şehrinde barışçı eylemleriyle tanınmıştır. King, daha sonra Washington, D.C.’de Ağustos 1963’te Lincoln Anıtının önünde ünlü "Bir Hayalim Var" konuşmasını yapmıştır. Martin Luther King’in başlattığı barış yanlısı protesto eylemleri, 1964 Yurttaş Hakları Yasasının çıkmasını sağlamıştır. Yasayla Amerika Birleşik Devletlerinde ırk ayrımcılığı yasaklanmıştır. Martin Luther King, Tennessee eyaletinin Memphis kentinde 4 Nisan 1968'de bir suikast sonucu ölmüştür. Kitaplarından bazıları: Bir Hayalim Var, Seküler Otorite Sivil Yönetim, Doksan Beş Tez, Hristiyan’ın Özgürlüğü, Martin Luther’in Kısa İlmihali, Radikal Kral…

Doğum tarihi: 15 Ocak 1929, Atlanta, Georgia, ABD

Suikaste uğradığı tarih ve yer: 4 Nisan 1968, Memphis, ABD


BUGÜN ÖLENLER

Charles Lutwidge Dodgson ya da daha çok tanındığı takma adıyla Lewis Carroll, ünlü İngiliz yazar, matematikçi, mantıkçı, Anglikan papazı ve fotoğrafçıdır. 1861 yılında Oxford Kolejinden dereceyle mezun oldu ve matematik alanında doçentlik unvanı aldı. 1862 yılında yazmaya başladığı çocuk öyküsü Alice Harikalar Ülkesindenin kahramanı, okul müdürünün ortanca kızı Alice'ti. Alice Harikalar Ülkesinde ve 1872'de bu öykünün devamı olarak yazdığı Aynanın İçinden kısa sürede klasikler arasına girdi. Kendi adıyla yazdığı pek çok şiirin yanında matematikle ilgili eserler de vermiştir. Yaşamının büyük bölümünü İngiltere'nin kuzey sahillerinde geçirmiş, 1898 yılında da yine burada yaşama veda etmiştir. Eserlerinin çoğunu yazdığı Whitburn'de anısına bir heykel dikilmiştir.

Doğum tarihi: 27 Ocak 1832, Daresbury, Birleşik Krallık

Ölüm tarihi ve yeri: 14 Ocak 1898, Guildford, Birleşik Krallık


Mehmet Emin Yurdakul, Türk şair, milletvekili. "Türk Şairi", “Milli Şair” diye anılır. Türk Milli Edebiyat akımının öncü şairleri arasında yer almıştır. Çünkü 1898'de yayımladığı "Türkçe Şiirler" adlı şiir mecmuasıyla daha 10 yıl öncesinden milli şiir ahenginin öncülüğünü yapmıştır. Üstelik bu kitabın Servet-i Fünun şiirinin en güçlü döneminde yayımlanmış olması ayrıca önemlidir. Mehmet Emin'in bütün şiirlerinin ortak paydası halkı içinde bulunduğu karamsar ruh halinden, gerilikten, bilinçsizlikten kurtarmaktır. Kimliği ve tarihini hatırlatarak kendine güven duygusunu aşılamak maddi ve manevi açılardan kalkınmasını sağlamaktır. Bu açıdan bakıldığında Yurdakul; milliyetçi, idealist, halkçı ve medeniyetçi bir şairdir. Mehmet Emin Yurdakul "milli romantik duyuş tarzı"nın ilk temsilcisidir. Bütün bu özelliklerinden dolayı Mehmet Emin Yurdakul edebiyat tarihimize "Milli Şair" unvanı ile anılmıştır. Eserleri: DÜZ YAZI: Fazilet ve Asalet (1890), Türkün Hukuku (1919), Kral Corc'a (1923), Dante'ye (1928). ŞİİR:Türkçe Şiirler (1899-1918), Türk Sazı (1914), Ey Türk Uyan (1914), Tan Sesleri (1915, 1956), Ordunun Destanı (1915), Dicle Önünde (1916), Hastabakıcı Hanımlar (1917), Turana Doğru (1918), Zafer Yolunda (1918), İsyan ve Dua (1918), Aydın Kızları (1919), Mustafa Kemal (1928, şiir ve düz yazı), Ankara (1939).

Doğum tarihi: 13 Mayıs 1869, İstanbul

Ölüm tarihi ve yeri: 14 Ocak 1944, İstanbul


Afet Ilgaz, Türk yazar. 5 yaşındayken İstanbul'a taşınmış ve öğrenim hayatının tümünü burada geçirmiştir. Çapa Öğretmen Lisesini bitirdikten sonra Çapa Eğitim Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun olmuştur. Ayrıca İstanbul Üniversite'sinde Felsefe ve Klasik Diller Bölümünde okumuştur. Öğretmenlik, anaokulu öğretmenliği ve yöneticiliği, yayıncılık yaptı. Şimdi kitabevi işletiyor. Başlangıçta benimsediği sosyalist dünya görüşünden 1990'da İslamcı bir çizgiye yöneldi. Yeni Şafak ve Milli Gazete'de yazdı. 1990'da yayımlanan Ad Semud Medyen romanını bu yeni görüşüyle kaleme aldı. İlk yazıları 1954'te Dünya gazetesinde yayımlandı. Sonra çeşitli dergilerde yazmayı sürdürdü. İlk öyküsü 1955'te Yücel'de çıktı. Sonraki yıllarda İstanbul, Varlık, Türk Dili, Gelecek, Yansıma, Sanat ve Toplum gibi dergilerde yazdı. Ödülleri: 1960 Törehan, Sanat ödülü (Eşiktekiler); 1965 Türk Dil Kurumu, Hikaye ödülü (Başörtülüler); 1973 Türkiye Yazarlar Birliği, Yılın Romanı ve Romancısı ödülü (Yol). Bazı Eserleri: Çocuk kitapları: Annem Annem (çocuk romanı, 1972; TV filmi, 1981), Değişen Sevgililer (1976), Filiz Büyüyor (1991)… Öykü: Eşiktekiler (1960), İtalya Notları (gezi, 1962), Toprak İnsanları (1971), Halk Hikayeleri (1972)… Roman: Ölü Bir Kadın Yazar (1983), Garip Bir Dava (1987), Yol (1993), Yolcu (1994),Menekşelendi Sular (1997)… Öteki eserleri: Kazdağı Öyküleri (2000), İkindi Güneşi (2003), Yarım Kalan "Devrim" (2009), 11 Zabit 11 Subay (2009)… Çeviri: En Güzel İtalyan Hikayeleri (1962).

Doğum tarihi: 1937, Çanakkale

Ölüm tarihi ve yeri: 16 Ocak 2015, İstanbul

ABD'li ünlü siyasi mizah yazarı Art Buchwald. Amerikalı yazar Art Buchwald, siyaset dahil yaşamın bütün alanlarının gülünç yanlarını yakalamayı başaran ve bunu The Washington Post'ta ki köşesine taşıyan biri...1982'de Pulitzer Ödülü aldı.1986'da Amerikan Akademisi ile Sanat ve Edebiyat Enstitüsü'ne seçildi. Paris'te iken Prince De Galles Hotel'de Elvis Presley ile röportaj yapan tek gazeteci oldu. Ve bu röportaj Buchwald'ın en çok satan kitabı " I'll Always La Paris" de yer alan efsane oldu. Buchwald, 1997'de S. Roger Horchow En Büyük Kamu Hizmeti Ödülü'nü ve Jefferson ödülünü aldı. Kitapları : Karanlıktan Sonra Paris (1950), Art Buchwald'ın Paris'i ( 1956), Havyar Seçtim (1957), Cesur Korkak (1957), Daha Havyar (1958), Erkeklerden Bir Hediye (1958), Yazmayı Unutma (1960), Dolar Olarak Ne Kadar? (1961), Capitol Cezasını Seçtim (1963), Büyük Toplumun Oğlu ( 1966).......

Doğum tarihi: 20 Ekim 1925, New York, New York, ABD

Ölüm tarihi ve yeri: 17 Ocak 2007, Washington, DC, ABD


İsmail Habip Sevük, Türk yazar, edebiyat tarihçisi, gazeteci, siyasetçi. Kurtuluş Savaşı boyunca Anadolu'da çıkarılan çeşitli gazetelerde Milli Mücadeleyi destekleyen yazılar kaleme aldı. Cumhuriyet döneminin ilk edebiyat tarihi kitabı olan “Türk Teceddüt Edebiyatı Tarihi” adlı eserin yazarıdır. Hukuk fakültesini bitirdikten sonra Kastamonu, İzmir ve Ankara'da edebiyat öğretmenliği, Edirne'de milli eğitim müdürlüğü yaptı. 1926-1927 Antalya Maarif Eminliği, 1927-1931 Adana Maarif Eminliği görevlerinde bulundu. Maarif eminliklerinin kaldırılmasından sonra Galatasaray Lisesine atandı (1931-1943). Sinop'tan 1943'de milletvekili seçildi. Tezatların şaşırtıcı havasından, ilginç kıyaslamalardan, orijinal buluşlardan, geniş tarih kültüründen beslenen anlatımı ile gezi türünün de ilk güzel örneklerini verdi. "Tuna'dan Batı'ya, 1935" ve "Yurttan yazılar, 1943". Onun bir büyük çalışması da, batı kültür ve sanatını oluşturan şair ve yazarların yaşamlarını ve sanatlarını, Türk edebiyatı ile kıyaslayarak anlattığı "Biz" adlı iki ciltlik eseri hazırladı. Atatürk'le ilgili anılarını "O Zamanlar" (1936), Atatürk'ün kişiliğini ve devrimlerini değerlendiren yazılarını da "Atatürk İçin" (1939) adlı eserinde topladı. Bilgi ile sanatı ustaca kaynaştıran bir yazar olarak ün yaptı. Eserleri: Dil Davası, Türk Teceddüt Edebiyatı Tarihi 1925, Edebi Yeniliğimiz 1931-1932 (Türk Teceddüd Edebiyatı Tarihinin geliştirilmiş baskısıdır), Tanzimattan Beri 1940, Tuna'dan Batı'ya 1935-1944, O Zamanlar 1936(Kurtuluş savaşı anıları), Atatürk İçin 1939, Avrupa Edebiyatı ve Biz 1940-1941, Edebiyat Bilgileri 1942, Yurttan Yazılar 1943, Türk Güreşi 1946, Mevlana 1954, Yunus Emre 1954, Yurttan Yazılar, Carablus Köprüsü.

Doğum tarihi: 1892, Edremit, Balıkesir

Ölüm tarihi ve yeri: 17 Ocak 1954, İstanbul

© 2018 Sosyaledebiyat.com

  • SE Facebook
  • SE Twitter
  • SE Instagram
  • SE - Youtube